18 december 2025 – Nieuw onderzoek uit een internationale systematische review laat zien dat sporten – vooral in sociale contexten – een positieve invloed heeft op de mentale gezondheid van kinderen en jongeren.
Linda Ooms – Senior researcher at Mulier Institute, specializations sports, physical activity and health.
Sport kan mentale veerkracht versterken
De review onderzocht 25 kwalitatieve studies waarin kinderen, jongeren én betrokkenen zoals coaches, ouders en medesporters werden bevraagd over hun ervaringen met sportdeelname en mentale gezondheid. De resultaten laten zien dat sportdeelname op verschillende manieren bijdraagt aan de mentale gezondheid, met name door verbeteringen in emoties, zelfvertrouwen, eigenwaarde, stresslevels en veerkracht.
Mechanismen achter mentale voordelen
Het onderzoek identificeerde verschillende onderliggende mechanismen die sportdeelname koppelen aan een betere mentale gezondheid:
- Afleiding en focus: sport biedt kinderen en jongeren de mogelijkheid om zich te focussen op iets anders dan dagelijkse zorgen. Dit helpt hen om stressvolle situaties en negatieve gedachten (tijdelijk) achter zich te laten.
- Positieve prestatie-ervaringen: goede sportprestaties tijdens trainingen of wedstrijden vergroten het zelfvertrouwen, de eigenwaarde en positieve emoties.
- Persoonlijke groei: sport helpt kinderen en jongeren om zichzelf te ontwikkelen en nieuwe vaardigheden te leren. Dit vergroot het zelfvertrouwen en de eigenwaarde.
- Structuur en doelgerichtheid: regelmatige sportactiviteiten geven structuur en een doel in het leven. Ook kan het helpen om afstand te houden van destructief gedrag, zoals drugsgebruik.
- Sociaal verbonden zijn: samen sporten bevordert sociale steun en het gevoel ergens bij te horen.
Deze mechanismen kunnen elkaar versterken en zo bijdragen aan een betere mentale gezondheid van kinderen en jongeren.
Sociale sportomgeving is cruciaal
Niet alleen de sport zelf, maar juist de sociale context waarin gesport wordt, blijkt belangrijk. Coaches, medesporters, familieleden en het bredere sportklimaat beïnvloeden hoe sport de mentale gezondheid ondersteunt. Positieve coaching, een veilige en inclusieve sfeer en sociale steun vanuit coaches en medesporters versterken de gunstige invloeden op de mentale gezondheid.
Tegelijkertijd laten sommige ervaringen zien dat sport ook stress en negatieve emoties kan veroorzaken, bijvoorbeeld bij slechte sportprestaties, blessures of als er te veel focus ligt op presteren of winnen. Dit laat zien dat de manier waarop sport wordt aangeboden en begeleid mede bepaalt of het gunstig of juist belastend is voor de mentale gezondheid.
Wat betekent dit voor de praktijk?
De bevindingen laten zien dat sport veel kan betekenen voor de mentale gezondheid van kinderen en jongeren, mits de sociale en begeleidende context goed is ingericht:
- Sportprogramma’s die nadruk leggen op plezier, inclusiviteit en sociale steun kunnen mentale voordelen vergroten.
- Coaches spelen een belangrijke rol: een positieve coachingstijl en een goede relatie met kinderen en jongeren versterken de mentale gezondheid van deze doelgroep.
- Een te sterke focus op presteren of winnen kan de mentale gezondheid van kinderen en jongeren negatief beïnvloeden.
Conclusie
Sport is niet alleen gunstig voor de fysieke gezondheid: het kan kinderen en jongeren helpen beter om te gaan met emoties, stress en uitdagingen. Daarbij maakt vooral de sociale sportomgeving het verschil: een veilige, positieve en ondersteunende sportomgeving vergoot de mentale voordelen van sport. Onderzoek zoals deze review benadrukt de potentie van sportparticipatie als onderdeel van een bredere aanpak om de mentale gezondheid van kinderen en jongeren te versterken.